عبد الله بن لطف الله الخوافي ( حافظ ابرو )
37
جغرافياى حافظ ابرو ( فارسى )
سلطان ملكشاه سلجوقى بعد از فتح شام ايشان را از آن قلعه بيرون آورد و آن راه به دولت او ايمن شد . اين « 1 » قلعه ميان رقه است و بالس ؛ در بر جزيره و در اقليم چهارم است . قاليقلا بعضى گفتهاند از ديار بكر است « 2 » و بعضى از ارمنيه گويند . فى الجمله طولش شصت و سه درجه و نيم ، و عرضش سى و هشت درجه . و گويند « 3 » اين به ارمنيه اقرب است كه به ديار بكر « 4 » . رحبه « 5 » شهرى كوچك است بر كنار فرات و حالا آن را از حساب شام مىشمارند . و چند موضع هست در هر « 6 » جائى كه آن را رحبه مىخوانند . « 7 » ( نزديك قادسيهء كوفه قريهاى است كه آن را رحبه مىخوانند ) « 8 » [ و همچنين در دمشق قريهاى است كه آن را رحبه مىگويند ] « 9 » . همچنين « 10 » در صنعا « 11 » قريهاى است كه آن را به نام صاحبش باز خوانند : رحبة بن غوث بن سعد بن عوف « 12 » بن حمير . و اين رحبه كه اينجا ذكر كرده شد ، رحبهء « 13 » مالك بن طوق « 14 » خوانند . ميان رقّه « 15 » و عانه « 16 » است و در اقليم چهارم است از ديار بكر . هتّاخ « 17 » قلعهاى محكم است از ديار بكر .
--> ( 1 ) مو : و اين . ( 2 ) مل : بكران . ( 3 ) مو : گويند و . ( 4 ) با ندارد . ( 5 ) با : رجبه . ( 6 ) گ ، مج ، با ندارند . ( 7 ) با : رجبه . ( 8 ) اين عبارت را اساس ندارد . ( 9 ) اين عبارت را با ندارد . ( 10 ) با ، گ ، مل ، مج ندارند . مو : و همچنين . ( 11 ) اساس ، مو ، با : صفا . ( 12 ) با : نحوف . ( 13 ) با : رجبه بن . ( 14 ) اساس بدون نقطه . ( 15 ) با ندارد . ( 16 ) اساس : عايه . با ، گ ، مل ، مج بدون نقطه . ( 17 ) با ، مج : متاح . مل : بيتاح . گ : تساح . اساس ، مو : هتاح . نك : ياقوت ، 4 / 952 .